Pavlodarnews.kz тілшісі.
" /> Түркі елдерінде Наурызды қалай тойлайды?
тек шынайы ақпарат
қазрус
Правительство для бизнеса
Правительство для бизнеса
Түркі елдерінде Наурызды қалай тойлайды? 19.03.2022

Түркі елдерінде Наурызды қалай тойлайды?

Наурыз немесе кейбір елдерде Навруз деп аталатын мерекені иран және түркі халықтары кеңінен атап өтеді, деп хабарлайды Pavlodarnews.kz тілшісі.

Бұл мереке туралы алғашқы деректер көне парсы Ахеменидтер әулеті кезінде шамамен біздің дәуірімізге дейінгі 550-330 жылдар аралығында тіркелген. Иран мифологиясына сәйкес, бұл күні Иран патшасы Кей-Кавустың баласы Сиявушты Тұран билеушісі Афрасиаб өлтірген.
novruz8.jpg
Тұран деп иран халықтары көшпенді тайпалар мекендеген елді атаған. Кейіннен тұрандықтар деп сақ, массагет, кушан және эфталит тайпайларын, яғни қазіргі Орта Азия мен Қазақстан көне тұрғындары атап жүрген.

Көнеден келген салт бойынша Наурыз келетінге дейін адамдар үй-жайларын жинастырып, қарыздарын өтейді.
novruz4.jpeg
Әзірбайжанда Новруз байрамын бес күн тойлайды. Ол күндері шырақ жағылып, шекербура, пахлава, гогал дейтін тәтті тағамдар әзірленеді. Оған қоса тәттілерді сыйға тартып, бидай дәндерін егіп, піскен жұмыртқаны бояп, оларды жарудан жарысады.
novruz4.jpg
Кешке қарай қалада от ойнап, адамдар қол ұстасып, алау айналысында би билеп, жалын отынан секіреді. Әзірбайжандар от ауру-сырқау мен зұлымдықтан құтқарады деп сенеді.
novruz2.jpg
Өзбекстанда 21 наурызға қараған түні махалла, яғни көршілер бидай өскіндерінен жасалатын басты мерекелік тағам – сүмелек әзірлеуге кіріседі. Сүмелек немесе тәжікше суманак парсы, пуштун, түркімен, қырғыз және әзірбайжандарда да дайындалады. Ол Наурыздың «с» әрпінен басталатын жеті тағамы – Хафт-синге енеді.
novruz3.jpg
Сүмелек әзірлеу – оңай шаруа емес. Оны үздіксіз араластыра отырып, бидай өскіндерін үгіту арқылы мақта майын қосып үлкен қазанда 20-24 сағат бойы пісіреді. Нәтижесінде пудинг іспеттес тәтті тағам даяр болады. Мереке күні таңертең жылы сүмелекті көрші-қолаң, туыс, таныстарға үлестіреді. Сүмелекті жемес бұрын іштей тілек айту керек – Наурызда армандар міндетті түрде орындалады, дейді өзбек ағайындар.
novruz1.jpeg
1925-1991 жылдары Түркияда Наурызды тойлауға тыйым салынды. Мереке тек 1992 жылдан бері қайта жанданды. Мейрам демалыс күні болып есептелмейді. Түркияда Наурызды негізінен бұрын зороастризмді ұстанған күрдтер мерекелейді. Дастарханға Хафт-синнің жеті дәстүрлі тағамы қойылады.
novruz5.png
Түркіменстан Наурызды 21 және 22 наурыз күндері тойлайды. Елде бұл демалыс күндері. Одан бұрын ағаш отырғызу рәсімі орын алады. Түркімендер мерекені үйде, отбасында атап өтеді. Басты тағам – семени, яғни өзбектердегі сүмелектің бір түрі. Одан бөлек, доғрама, гутап, кәуап және палау даярланады.
nooruz11.jpg
Наурызда сүмелекті қырғыз бауырлар да дайындайды. Одан басқа, қазақтардағыдай нооруз көже мен чоң көже пісіріледі. Оған ет, май, күріш, бұршақ, жүгері, арпа, бидай, талқан, ұн, тары, картоп пен аскөк қосылады. Дастарханнан соң қырғыздар айқыш-ұйқыш пен аударыспақ ойнайды. 
novruz6.jpg
Татарларда «навруз айту», яғни Наурыз туралы әңгімелер таралған. Мереке кезінде көрші, туған-туысқандарға қонаққа барып, береке тілейді. Балалар тақпақ айтады. Мерекелік ас жеті тағамнан дайындалуы тиіс. Сүмелектің қарапайым түрі – қарға ботқасы әзірленеді. Татарлар көктемді қарға өз қанаттарында алып келеді деп сенген. 

Бір қызығы, Наурыздың христиан әлемінің бас мерекесі – Пасхамен көп ұқсастықтары бар. 
novruz7.jpg
Мысалға атап өту уақытын алайық. Пасха көктемгі ай тұтылудан кейінгі бірінші жексенбіде тойланады. Ол күн мен түннің теңесуіне дейінгі бірінші ай тұтылу. Православ, католик пен тіпті протестант дәстүрі бойынша пасха көктемнің келуін белгілейді.
novruz10.jpg
Екі мерекені атап өту салт-дәстүрінде де ұқсастықтар жоқ емес. Жоғарыда айтып өткеніміздей, кейбір түркі және иран халықтары Наурызда піскен жұмыртқаны бояйды. Жұмыртқа қадым заманнан бері жаңа өмірдің, тіршіліктің басы деп есептеледі. Пасхада да, Наурызда да үй-жай ретке келтіріледі.

Айта кетейік, 2009 жылдың 30 қыркүйегінде Наурыз ЮНЕСКО-ның адамзаттың материалдық емес мәдени құндылығы тізіміне еніп, 21 наурызды әлем бойынша Халықаралық Наурыз күні деп атап өтеді. 

Айбек Жұматов
Фото: ашық дереккөздерден

Количество показов: 10829

Возврат к списку

Pavlodarnews.kz АА материалдарын қолдану ережелері

Жаңалықтар тізбегі

Қазақстанның энергетика министрі Павлодар облысының қысқы мезгілге дайындығына баға берді
20:33 24.09.2022  4

ПМХЗ-да еуропалық сападағы битум жобасы энергетика министріне таныстырылды
19:41 24.09.2022  20

Қарағандыда атыс болып, оқиға видеосы әлеуметтік желілерде тарады
18:48 24.09.2022  22

Павлодар облысында жол апатынан жүргізуші көз жұмды
17:53 24.09.2022  27

Әйгілі «Аватар» фильмін көрермендер қазақ тілінде тамашалайды
16:24 24.09.2022  33

Екібастұзда Қазақстандағы электр өндіретін ең үлкен станция салынуда
15:39 24.09.2022  43

Екібастұзды жылытатын ЖЭО-ны әкімдікке тапсыру мәселесі биылға жабылды
14:51 24.09.2022  60

Павлодар облысында әйел адам көлікте босанды
13:39 24.09.2022  43

WBA Головкин – Лара жекпе-жегіне тапсырыс берді
12:42 24.09.2022  35

Жәнібек Әлімханұлының чемпиондықты қорғаудағы қарсыласы анықталды
11:37 24.09.2022  40

Павлодарлық полицейлер Ресейде қылмыс жасаған адамдарды ұстады
10:25 24.09.2022  61

Димаштың Алматыдағы концерті аншлагпен өтті
09:15 24.09.2022  46

Сенбіде Павлодар облысында күн жылы болады
08:02 24.09.2022  52

«Saryarqa samaly» газетінен оқыңыз: Баспанаң қайда, студент? Жайылымдық жер жетпейді
22:18 23.09.2022  86

Павлодардағы емханалардың бірінде ерекше байқау өтті
21:37 23.09.2022  61

Баянауыл ауданында мемлекеттік қызметкерлерді қателесіп марапаттаған
21:06 23.09.2022  75

Павлодарда алғаш рет кітап свопы ұйымдастырылды
20:44 23.09.2022  94

Павлодарда КТК маусымы қашан басталатыны белгілі болды
20:04 23.09.2022  78

Павлодарда «Kitap Time-2022» фестивалі өтті
19:46 23.09.2022  113

Павлодарлық полицейлер мектепте бұрышты спрей шашқан кәмелетке толмаған баланы анықтады
19:02 23.09.2022  84

Қазақстанда «Педагог» кәсіби стандарты қабылданады
18:27 23.09.2022  72

Павлодар облысында су сараптамасында сәйкессіздік анықталды
18:05 23.09.2022  95

Ақсуда студенттер Абай шығармасы бойынша қойылым ұсынды (ВИДЕО)
17:32 23.09.2022  80

Павлодарлық балалар жазда Ақтауға саяхатқа апарған қордың өкілдерімен қайта кездесті
17:04 23.09.2022  88

Ресейліктердің елге кіруі шектеледі – Финляндия
16:35 23.09.2022  87

Павлодарда танысын көсеумен ұрған жігіттің бас бостандығына төрт жылға шектеу қойылды
16:12 23.09.2022  99

Президент сайлауына кандидаттарды ұсыну басталды
15:40 23.09.2022  84

Павлодарда дәнді дақылдардың ең жоғары шығымдылығы Успен ауданында
15:02 23.09.2022  90

Шетелдіктердің елге келуі мен болуы бақылауда – ІІМ Көші-қон қызметі
14:42 23.09.2022  98

Павлодарда бұрыш баллонын шашқаннан зардап шеккен балалар ауруханадан шығарылды
14:27 23.09.2022  137

Павлодар облысында малдарға арналған гидропоникаларға шағын несие бөлу жоспарлануда
13:32 23.09.2022  172

Павлодар облысында жайылымдық жерлердің көлемі ұлғаяды
13:03 23.09.2022  106

Павлодарда белгісіз адам мектепте көзді ашытатын баллон шашып, оқушылар ауруханаға түсті
12:44 23.09.2022  179

Ақсуда төбенің сыланған қабаты құлаған үйде тексеріс басталды
12:09 23.09.2022  110

Ақсуда желі арқылы жігітпен танысқан әйел алаяққа екі млн теңге несие алып берген
11:23 23.09.2022  144

Павлодарда асфальтты қопарған мердігерге ескерту жасалды
11:02 23.09.2022  107

Павлодар қалалық мамандандырылған ХҚО сенбі күндері де жұмыс істейтін болды
10:44 23.09.2022  205

Қазақстан - Ресей шекарасында кептеліс байқалуда
10:08 23.09.2022  125

Тәтті тегершіктер мен үлкен крандар: Зауыт жұмысшыларының балалары ата-аналарының жұмыс орнында болды
09:38 23.09.2022  134

Павлодарда «УПНК-ПВ» ЖШС-не қатысты тергеу басталды
09:13 23.09.2022  148

Қазақстаннан Ресейге көлік апару кезінде қандай шаралар қолданылады
08:41 23.09.2022  126

23 қыркүйекте жауын-шашын күтілмейді
08:03 23.09.2022  123

Павлодарда мүмкіндігі шектеулі сотталғандарға жаңа мүгедектер арбасын сыйға тартты
22:05 22.09.2022  188

Павлодар облысында электр станциясында жас жігіт белгісіз жағдайда қаза тапты
21:33 22.09.2022  170

Аққулы ауданының жастары жергілікті қаламгерлермен кездесті
21:17 22.09.2022  186

Кәсіпкерлер назарына: Павлодарда қаржы институттарымен кездесу өтеді
20:43 22.09.2022  174

Сенбі күні Павлодарда дәстүрлі ауылшаруашылық жәрмеңкесі өтеді
20:15 22.09.2022  126

Павлодарда үш көліктің қақтығысы орын алды
19:35 22.09.2022  146

Ресейден Қазақстанға 50 компания көшіп келеді – Әлихан Смайылов
19:07 22.09.2022  162

Шарбақтыдағы мектеп асханасында жаппай улануға қатысты тексеру нәтижесі белгілі болды
18:39 22.09.2022  198

Павлодар облысына қоныс аударғандар арасында 700-ге жуық адам кері қайтқан
18:12 22.09.2022  161

Павлодарда алимент төлемеген әке екі күнге қамалды
17:33 22.09.2022  162

Павлодарда еліміздегі дін ғалымдары мен имамдар салт-дәстүрдің маңыздылығын талқылады
17:04 22.09.2022  136

Энергетика министрі Павлодар облысының тұрғындарымен кездеседі
16:31 22.09.2022  161

Ақсуда түнде су болмайды
16:02 22.09.2022  143

Павлодар облысында 1-сынып оқушыларына туберкулезге қарсы вакцина салынуда
15:42 22.09.2022  149

Павлодарлық психолог буллингтің алдын алу жолдарын айтып берді
15:03 22.09.2022  211

Павлодарда жеке секторға салынған асфальт төсемесі тексерілді (ВИДЕО)
14:40 22.09.2022  160

Мәулен Әшімбаев ресейліктердің Қазақстанға жаппай қоныс аударуы мүмкіндігіне қатысты пікір білдірді
14:09 22.09.2022  163

Павлодарда қоғамдық көліктер қашаннан бастап саяжайға баруды тоқтатады?
13:33 22.09.2022  168