@Pavlodarnews.kz Қазақстанның «екінші эшелондағы» клубтарының қалай өмір сүріп, қалай қиындықтарды еңсеріп, жұмысын қалай құратыны және олардан Павлодардың «Ертісіне» нені үйренуге болатыны туралы сараптамалық материалдар топтамасын бастайды.

Біз өз ресурстары мен мүмкіндіктері бөлек, мойындалған алпауыт — «Астана», «Қайрат», «Ақтөбе» және «Ордабасы» клубтарын әдейі бұл талдаудан тыс қалдырамыз. Біздің назарымыз «Ертіспен» қаржылық және өңірлік тұрғыдан шамалас жағдайда жұмыс істейтін, бірақ даму жолын түбегейлі өзгеше таңдаған командаларға бағытталады.

Назарларыңызға осы циклдың алғашқы материалын ұсынамыз. Біз Қостанайға барып, жергілікті «Тобылдың» ең күрделі дағдарыс жағдайларының өзінде мәртебесін, деңгейін және абыройын қалай сақтап келе жатқанын саралаймыз.

Павлодардың «Ертісі» бір маусым ішінде бас бапкерлерді ауыстыру және ондаған футболшыны алмастыру бойынша мұңды рекордтарды жаңартып жатқанда, дәл сол ендіктерде, небәрі бірнеше жүз шақырым жерде өңірлік клуб жұмысының мүлде басқа үлгісі бар. Қостанайдың «Тобылы» көптен бері 2000 жылдардың соңындағы алып бюджеттер дәуірі өткен, бірақ одан әлдеқайда құнды дүниелер — институционалдық жады, жүйе құра білу және өз тарихына деген орасан зор құрмет сақталған шынайылықта өмір сүріп келеді.

Қостанай мен Павлодар арасындағы айырмашылық стратегиялық шешімдер қабылдау тәсілінен көрінеді. «Тобылда» негізгі бағытты тек бейінді Спорт басқармасы ғана емес, құрамында қала экономикасын қалыптастыратын ірі инвесторлардың, соның ішінде ERG өкілдері бар толыққанды Қамқоршылық кеңес айқындайды. Сыртқы корпоративтік қатысудың болуы табиғи қорғаныс тетігін қалыптастырады: қаржылық және спорттық есептер қатаң ішкі әрі сыртқы аудиттен өтеді. Мұндай жүйеде шешімдер облыс басшылығының ауысуына ғана тәуелді болмайды — спорттық стратегия үш-бес жылға алдын ала жасалады, ал менеджмент институционалдық жадының арқасында өз жоспарын ауысып отыратын шенеуніктер алдында дәлелді түрде қорғай алады.

Ал Павлодарда клуб әзірге классикалық мемлекеттік-бюрократиялық модель аясында қалып отыр. Корпоративтік инвестор немесе кеңейтілген өкілеттігі бар директорлар кеңесі болмаған жағдайда, «Ертіс» әкімшілік циклдерге толық тәуелді болып қалады: бейінді ведомстволардағы кадрлық өзгерістер сөзсіз түрде клубтың бағытына, жаттықтырушылар штабына және құрамды жаппай қайта жасақтауға әсер етеді. Павлодарда осындай институционалдық сүзгі пайда болмайынша, өңірлік деңгейдегі әрбір кадрлық ауысым сайын клуб кезекті дауылды бастан өткеруге мәжбүр болады.

Қостанай клубының табысының екінші маңызды құрамдас бөлігі — жолға қойылған селекциялық жүйе. Ахмед Эль-Мессауди деңгейіндегі ойыншыларды шақыру — бельгиялық футбол мектебінің түлегі, «Стандард», «Мехелен», «Гронинген» клубтарында және Марокко ұлттық құрамасында ойнаған футболшы — кездейсоқтық та, жекелеген агентердің сиқыры да емес. Бұл агенттік интригаларға бой алдыру емес, көпжылдық жүйелі жұмыстың нәтижесі.

«Тобылдың» спорт департаменті француз-бельгиялық (Pro League) және нидерландтық (Eredivisie) нарықтарда жылдар бойы тікелей байланыстар орнатты. Бұл — сапалы әрі жақсы дайындықтан өткен футболшылардың орасан зор нарығы. Футболшы ол жақта белгілі бір деңгейден асқан кезде, «Тобыл» оған жай ғана келісімшарт ұсынбайды, еурокубоктарда негізгі ойыншы рөлін ұсынады.

Мықты шетелдік футболшы үшін болашағының түсінікті болуы маңызды. Қостанайда легионерлер төлемдердің тұрақтылығын, еуропалық турнирлерге тұрақты қатысуды және ең бастысы, әрі қарай өсу мүмкіндігін көреді. «Тобылдағы» өз кезеңін өткізген сол Эль-Мессауди ешқандай дау-дамайсыз және ФИФА-дағы сот дауларына жеткізбей, Қытай Суперлигасының «Циндао Хайню» клубына тиімді трансфер рәсімдей алды. Халықаралық нарықтағы футболшылар клубтың өз міндеттемелерін орындайтынын және мансабын жоғарылататын ұсыныс түскен жағдайда ойыншыны жіберуге дайын екенін білгенде, сапалы кадрларды тарту бірнеше есе жеңілдейді.

Нәтижесінде «Тобыл» қарапайым ақиқатты дәлелдеп отыр: Қазақстан Премьер-лигасындағы жоғары мәртебе мен тұрақты нәтижелер ашық корпоративтік басқаруға, келісімшарттарға құрметпен қарауға және нақты халықаралық скаутинг желісіне сүйенеді. Павлодар менеджментіне велосипедті қайта ойлап табудың қажеті жоқ — көршілердің тәжірибесін қабылдап, басты назарды қолмен басқарудан тұрақты институционалдық жүйе құруға бұру жеткілікті.