«Ертістің» қарсыластары: халықтық «Елімай» неміс моделіне көшуде

«Ертістің» қарсыластары: халықтық «Елімай» неміс моделіне көшуде
Фото: «Елімай» ФК

Абайдың және жалпы қазақ футболының отанынан шыққан команда элитаға шындап оралғандай, деп хабарлайды @Pavlodarnews.kz тілшісі.

Біз қазақстандық футболдың «екінші эшелонындағы» клубтардың қалай өмір сүріп, дамып, жаңа модельдер іздеп жүргені және павлодарлық «Ертістің» олардан нені үйренуі керектігі туралы сараптамалық талдаулар циклін жалғастырып келеміз. Бұған дейін «Тобылдың» корпоративтік аудитін және қарағандылық «Шахтердің» түбегейлі қайта құрылуын талдаған едік.

Бүгінгі бағытымыз — Семей. «Елімайдың» тарихы — жай ғана футбол туралы әңгіме емес. Бұл ширек ғасыр бойы облыс орталығы мәртебесінен айырылған қаланың тек қиындыққа төтеп беріп қана қоймай, тұрғындарының бірегей ауызбіршілігін сақтап қалғанының тарихы. Ал бүгінде Семей бүкіл Қазақстан Премьер-лигасы үшін жаңа стандарттар қалыптастырып отыр.

Заң тұрғысынан қазіргі «Елімай» — жаңа жоба. Ол тоқсаныншы жылдардағы үш дүркін чемпион атанған аты аңызға айналған команданың тікелей құқықтық мұрагері емес. Бірақ рухы мен жүрек қалауы тұрғысынан бұл — сол баяғы «Елімай». Семейде әрдайым ешкімге ұқсамайтын ерекше жергілікті патриотизм болды. 25 жыл бойы әкімшілік оқшаулануда өмір сүрген семейліктер ең жақсы мағынасында «топтасуды», өз күшіне сенуді және өз болмысын сақтауды үйренді. Футбол қалаға қайта оралғанда, жылдар бойы жинақталған бұл энергия өңірді бір сәтте дүр сілкіндірді: билет үшін талас, лық толы трибуналар және қайта оралғаннан кейінгі алғашқы жылдардың өзінде еурокубоктарға шығу жолындағы нақты ұмтылыс соның дәлелі.

Павлодарда «Ертістің» брендін бір жыл ішінде төрт жаттықтырушыны ауыстырып, 40 ойыншыны алмастырып, жүйесіз түрде қайта жандандыруға тырысып жатқанда, Семейде футболдың негізгі құндылықтарымен қалай жұмыс істеу керектігін көрсетіп отыр.

Семей Павлодармен бірдей қатаң климаттық аймақта орналасқан. Алайда Семейде — Қостанайдағыдай — табиғи шөп жамылғысын сақтап қалу үшін орасан зор адам ресурсы мен технологиялық күш жұмсалады. Бұл — ойыншылардың денсаулығына және ойын мәдениетіне деген іргелі көзқарас. Ал Павлодар табиғи алаңнан әлдеқашан бас тартып, синтетикалық жабын төсеуді және күрделі пайдалану мәселелерінен осылайша құтылуды жөн көрді. Семейде мынаны түсінеді: нағыз кәсіби футбол тек нағыз шөпте ғана тыныстайды.

Шымкент пен Ақтөбеде жаңа ареналардың әдемі жобалары жылдар бойы таныстырылып келе жатқанда, ал Павлодарда бұл процесс әлі жобалау кезеңінде тұрғанда, Абайдың туған жерінде жаңа стадионның құрылысы қызу жүріп жатыр. Семей «мінсіз жағдайды» күтпейді және медиалық популизммен айналыспайды — олар болашақ инфрақұрылымның іргетасын іс жүзінде қалап жатыр.

Семейдің ең батыл әрі құптарлық эксперименті — клубты жанкүйерлер арасында акционерлендіру жобасы. Иә, бұл идея оңай жүзеге асып жатқан жоқ, нарығымыздың шындығымен бетпе-бет келіп, кей тұста іркіліп те қалады. Бірақ Германиядағы «50+1» ережесі немесе клуб жанкүйерлерге тиесілі Швециядағы үлгіге сүйене отырып, команданы кезекті әкімнің немесе шенеуніктің көңіл күйіне тәуелді етпейтін жүйе құруға жасалған талпыныстың өзі зор құрметке лайық.

Семейде өзін клубқа қатыстымын деп сезінетін қауымдастық қалыптастыруға тырысып жатыр. Мұнда жанкүйер жай ғана билет сатып алушы емес, брендтің ортақ иелерінің бірі болуы тиіс. Клуб өзінің коммерциялық бағыттарын, мерчандайзингті және жергілікті бизнеспен жұмысты белсенді дамытып, тікелей мемлекеттік субсидияларға тәуелділігін азайтып келеді.

«Елімай» элитаға кездейсоқ жиналған легионерлерден құралған уақытша құрам ретінде емес, негізгі өзегі қалыптасқан және бапкер тарапынан сенім артылған ұйымшыл ұжым ретінде кірді. Клубта мынаны нақты түсінеді: трибуна мен алаң арасындағы эмоционалдық байланыс — ең басты актив. Семейдегі ойыншылар алаңға артында бүкіл қала тұрғанын сезініп шығады. Ал ол қала немқұрайлылықты кешірмейді.

«Елімайдың» мысалы павлодарлық шындыққа айрықша қатты әсер етеді. Семей мынаны көрсетті: мықты клуб құру үшін алдымен өз қалаңды сүю, өз жанкүйеріңді құрметтеу және уақытша схемалармен өмір сүруді тоқтату керек. «Ертіс» кадрлық отставкалардың тұйық шеңберінде шыр айналып, өзінің бірегей болмысымен байланысын жоғалтып жатқанда, «Елімай» стадион салып, табиғи алаңдарды сақтап, футболды шын мәнінде халықтық спортқа айналдыруға тырысып жатыр. Павлодар менеджментіне экологиядан немесе қаржыдан сылтау іздеуді тоқтатып, семейлік патриотизм мен жүйелі жұмысты тәжірибеге енгізетін уақыт жетті.