Байқауда ерекше назар аудартқан жобалардың бірі — Pavlodar Pulse, деп хабарлайды @Pavlodarnews.kz тілшісі.

Павлодарда өткен Digital Qazaqstan Day-2026 өңірлік форумында жас IT-мамандар қалалық мәселелерді жасанды интеллект көмегімен шешуге бағытталған сегіз жобаны таныстырды. Олардың қатарында Павлодардың цифрлық моделін жасау, су басу қаупін анықтау және жылу желілеріндегі ықтимал апаттарды алдын ала болжау жүйелері бар.

Форум аясында өткен Idea Battle Smart City байқауына бастапқыда ұсынылған 40 жобаның ішінен іріктелген сегіз команда қатысты. Жас әзірлеушілер өз идеяларын қазылар алқасына таныстырып, олардың қала үшін өзектілігін, іске асыру мүмкіндіктерін және практикалық тиімділігін қорғады.

Байқауда ерекше назар аудартқан жобалардың бірі — Pavlodar Pulse. Оны әзірлеушілер Иман мен Дияз таныстырды. Жобаның мақсаты — қаланың инфрақұрылымы, инженерлік желілері, көлік қозғалысы мен тұрғындардан түсетін өтініштер туралы ақпаратты бір цифрлық кеңістікте біріктіру.

Әзірлеушілердің айтуынша, Pavlodar Pulse жай ғана қаланың үшөлшемді картасы емес. Жүйе түрлі деректерді өзара байланыстырып, проблемалардың себептерін анықтауға, ықтимал шешімдерді модельдеуге және қабылданған шаралардың нәтижесін бағалауға мүмкіндік береді.

- Біздің міндетіміз — жай ғана картаға белгі қою емес. Мәселенің себебін түсініп, қандай әрекет жасау керектігін анықтап, оның шын мәнінде өзгеріс әкелген-әкелмегенін тексеру, — деп түсіндірді жоба авторлары.

Мысал ретінде әзірлеушілер қысқы кезеңдегі жылу желісіндегі ықтимал апатты модельдеуді көрсетті. Жүйе апаттың әсер ету аймағын, оған байланысты басқа инфрақұрылым нысандарын және әрекет ету нұсқаларын талдауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жеткілікті деректер болған жағдайда, көлік ағынын бақылап, бағдаршамдардың жұмысын реттеу арқылы жол кептелістерін азайтуға көмектесетін функционал да қарастырылған.

Pavlodar Pulse жобасының тағы бір бағыты — тәжірибелі мамандардың кәсіби білімін сақтау. Әзірлеушілердің пікірінше, инженерлер мен коммуналдық сала қызметкерлерінің жылдар бойы жинаған тәжірибесі көбіне құжаттар мен нұсқаулықтарға түспей, сол мамандармен бірге жоғалып кетеді.

- Тәжірибелі маман кейде бастапқы модельде көрсетілмеген бір жағдайды байқайды. Ол дұрыс болуы да, болмауы да мүмкін. Бірақ қазір мұндай білімді тіркеп, тексеріп, кейінгі мамандарға жеткізетін мүмкіндік жеткіліксіз. Біз осы тәжірибені сақтап, оны тексеруге болатын жүйе жасаудың алғашқы қадамын зерттеп жатырмыз, — деді жоба авторлары.

Қаланың коммуналдық инфрақұрылымына тікелей қатысты тағы бір жоба — ErtisHeat. Оның авторы Павел Пичугин жылу желілерінің техникалық жағдайын бақылап, қай учаскелерді бірінші кезекте жөндеу керектігін анықтайтын жүйе әзірлеген.

Жоба авторының айтуынша, мәселе жылу желілерінің тозу деңгейінің жоғарылығында және жөндеу жұмыстарының қажетті қарқынмен жүргізілмеуінде. Қолда бар мәліметтерге сәйкес, Павлодарда жыл сайын шамамен 7–8 шақырым жылу құбыры ауыстырылады, ал қажетті көлемі 15 шақырымға жуық. Желілердің тозуы 80 пайызға жеткен.

ErtisHeat жүйесі қолда бар көрсеткіштерді талдап, жөндеуді қажет ететін учаскелерді басымдық бойынша анықтауға бағытталған. Яғни, мақсат — құбыр жарылғаннан кейін әрекет ету емес, ықтимал проблеманы алдын ала байқап, жөндеу жұмыстарын тиімді жоспарлау.

- Менің жүйемде жөндеуді бірінші кезекте қажет ететін жылу желілерінің учаскелері көрсетіледі. Қазір жұмыс істейтін прототип бар, бірақ оны толыққанды іске асыру үшін нақты жылу желілері туралы деректер қажет, — деді Павел Пичугин.

Оның айтуынша, жобаны дамыту үшін шамамен 400 мың теңге көлемінде бастапқы қаржылық қолдау, сондай-ақ тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және жылу энергетикасы саласының мамандарымен байланыс орнату қажет.

Ал Tasqyn AI жобасы қаланың жаңбырдан кейін су басатын аумақтарын анықтауға бағытталған. Жүйе тұрғындардың хабарламаларын жинап, оларды талдау арқылы қай жерлерде су жиналатынын және қай нүктелерге шұғыл назар аудару керектігін көрсетеді.

Жоба авторы ұсынған шешім бойынша, тұрғын су басқан жерді суретке түсіріп, картадан орнын белгілеп, судың тереңдігі мен өту мүмкіндігін көрсетеді. Жүйе осы мәліметтер негізінде нөлден 100-ге дейінгі шұғылдық индексін қалыптастырады. Нәтижесінде қалалық қызметтер жай ғана шағым емес, басымдық деңгейі көрсетілген нақты өтінім алады.

Байқауда аулаларды абаттандыруға тұрғындардың өздері қатысуына мүмкіндік беретін Yardcraft жобасы да таныстырылды. Оның көмегімен тұрғындар өз ауласының аумағын картадан белгілеп, балалар алаңы, демалыс орны және басқа да нысандарды орналастыру нұсқаларын 3D форматында көре алады. Жүйе әр өзгерістен кейін жобаның болжамды құнын қайта есептеп, көршілерге ұсынылған нұсқалар бойынша дауыс беруге мүмкіндік береді.

Idea Battle Smart City байқауының қазылар алқасының құрамында AIMAQ TECH компаниясының техникалық директоры Дмитрий Романов, OMIS INC компаниясының жетекшісі Олеся Голубева және Павлодар облысының цифрлық технологиялар басқармасының цифрлық шешімдерді енгізу және дамыту бөлімінің бас маманы Қымбат Баритова болды.

Қатысушылардың жобалары қаланың өзекті мәселелеріне сәйкестігі, іске асыру мүмкіндігі, инновациялық сипаты, бизнес-моделі және таныстырылым сапасы бойынша бағаланды.

Digital Qazaqstan Day-2026 өңірлік форумы жасанды интеллект, Smart City технологиялары, цифрлық егіздер және IT-кәсіпкерлікті дамыту мәселелеріне арналды. Бағдарламаға пленарлық сессия, IT-сарапшылардың баяндамалары, Idea Battle байқауы және Modus Trade компаниясымен бірлескен хакатонның ашылуы енгізілді.