Оңалту бағдарламасы емделушілерге қарапайым өмірдің қадірін түсінуге көмектеседі, деп хабарлайды @Pavlodarnews.kz тілшісі.

Құмар ойындар мен есірткіге тәуелділік адамның өмір салтын, отбасылық қарым-қатынасын және психологиялық жағдайын өзгертеді. Павлодар іргесіндегі Мичурин ауылында психикалық денсаулық орталығында оңалту тоғыз айға дейін жалғасып, мамандар пациенттерді қоғамға қайта бейімдеуге көмектеседі.

Республикалық психикалық денсаулық ғылыми-практикалық орталығының Павлодардағы филиалында орналасқан әлеуметтік оңалту бөлімшесі қала сыртында, шамамен 25 шақырым жерде орналасқан. Бөлімше 40 адамға арналған. Мұнда пациенттер медициналық түзету мен психотерапиялық оңалтудың алғашқы екі кезеңінен өткеннен кейін келеді.

Бөлімше меңгерушісі Елена Окульскаяның айтуынша, үшінші кезеңде теориялық білімді күнделікті өмірде қолдануға басымдық беріледі. Пациенттер мұнда тоғыз айға дейін болып, еңбек етуге, уақытын жоспарлауға, адамдармен тіл табысуға және бос уақытын дұрыс өткізуге үйренеді.

– Біздің бөлімше – тәжірибе негізделген кезең. Мұнда адамдар бұрын алған теориялық білімін іс жүзінде қолданады. Бөлімшенің басты мақсаты – оларды жұмысқа және қоғамдағы өмірге дайындау, – дейді бөлімше меңгерушісі.

Бағдарлама төрт негізгі бағыттан тұрады: еңбек терапиясы, оқу, бос уақытты ұйымдастыру және күн тәртібі. Пациенттер бөлмелерін жинайды, аумақты күтіп ұстайды, бақшада жұмыс істейді, ас үйге көмектеседі және тігін шеберханасында дағдыларын дамытады. Сондай-ақ компьютерлік сыныпта сабақтарға дайындалып, өздері де оқу сабақтарын өткізеді.

Күн тәртібі бойынша олар уақытында тұруға, тамақтануға, дене жаттығуларын жасауға және өз міндеттерін орындауға дағдыланады. Демалыс уақытында мерекелік бағдарламалар мен шығармашылық кештер ұйымдастырады. Спорт, йога және дене белсенділігі де оңалту процесіне енгізілген.

– Кейбір адамдар алғаш рет есірткісіз, алкогольсіз демалуды, билеуді үйренеді. Олардың арасында жасөспірім кезінде зат қолдана бастағандықтан, қалыпты өмірдегі осындай тәжірибесі болмағандар бар. Сондықтан біз оларға өмірден сергек күйде де ләззат алуға болатынын көрсетеміз, – дейді Елена Окульская.

Бөлімшеде өзін-өзі басқару жүйесі жұмыс істейді. Пациенттер жаңадан келген адамнан бастап, тәжірибесі артқан сайын бірнеше мәртебеден өтеді: жаңадан келген, ілгерілеуші, резидент және ерікті. Әр кезеңде олардың міндеттері мен мүмкіндіктері кеңейеді.

Мәртебенің жоғарылауына оқу сабақтарына қатысу, еңбек ету және белгіленген міндеттерді орындау арқылы жиналатын балдар әсер етеді. Резиденттер терапиялық қауымдастықтың жиналыстарын жүргізіп, күн тәртібін құруға қатысады. Мамандар бұл процестерді бақылап отырады.

Пациенттер күн сайын жиналып, өзара қарым-қатынаста туындаған мәселелерді талқылайды. Мұндай кездесулерде жанжалдардың себептері қарастырылып, әр адамның әрекеті мен жауапкершілігі сараланады.

Бөлімшеде ішкі тәртіп ережелері де қатаң сақталады. Дене күшін қолдану, рұқсатсыз аумақтан шығу және оңалтуға кедергі келтіретін интимдік қатынастар бағдарламадан шығаруға негіз болады. Мамандардың пікірінше, мұндай талаптар емдеу процесіне назар аударуға көмектеседі.

Елена Окульскаяның айтуынша, бөлімшедегі оңалту бағдарламасын толық аяқтау маңызды. Дегенмен, емделудің нәтижесі адамның өзгеруге қаншалықты дайын екеніне де байланысты.

– Ресми статистика бойынша, біздің орталықта пациенттердің әр төртіншісі бір жылдық ремиссияға жетеді. Кейбіреулер қайтадан тәуелділікке оралып, орталыққа қайтып келеді. Бұл оңалту орны бәрін бірден шешетін сиқырлы мекен емес екенін көрсетеді, – дейді ол.

Маманның сөзінше, соңғы жылдары синтетикалық есірткіге тәуелді жастар көбейген. Сонымен қатар, алкогольге және құмар ойындарға тәуелді адамдар да оңалтудан өтеді.

Орталықта оңалтудан өтіп жатқан Алматы қаласының тумасы Әлібек құмар ойынға тәуелділіктің қалай қалыптасатынын өз тәжірибесімен бөлісті. Ол ойын автоматтарына 15-16 жасында қызығып, алғашқы ұтыстардан кейін біртіндеп ойынға тәуелді болғанын айтады.

– Алғашқы ұтыстар тәуелділіктің тез қалыптасуына әсер етті. Ол кезде аз ақша тігіп, бес-он мың теңге ұтып алу үлкен жетістік сияқты көрінетін. Кейін ойынға деген қызығушылық күшейіп, сабақтан қалуға дейін барды, – дейді ол.

Әлібектің айтуынша, бастапқыда ол ойынды қосымша табыс табудың жолы деп қабылдаған. Кейін жоғары білім алып, жұмыс істеп, басшылық қызметтерге дейін көтерілсе де, ойынға қайта оралған. Ұтыс пен ұтылыстан кейінгі күйзелісті басу үшін алкоголь қолдана бастағанын да жасырмайды.

Оның пікірінше, құмар ойынға тәуелділік тек қаржылық шығынмен шектелмейді. Адамға күнделікті өмірдің өзі қызықсыз көрініп, бұрынғы әсерлерді қайта сезінуге ұмтылуы мүмкін. Соның салдарынан жұмысқа, отбасына және жеке өміріне қатысты қиындықтар туындайды.

– Мен үшін қазір ең маңыздысы – қарапайым өмірден ләззат алуды үйрену. Балаларыммен серуендеу, күннің шыққанын көру, судың ағысын бақылау сияқты нәрселердің қадірін түсінгім келеді. Бұрын көп дүниені тек міндет үшін жасайтынмын. Енді сабырлы, қалыпты өмір сүруге үйренуім керек, – дейді Әлібек.

Мамандардың айтуынша, тәуелділіктен арылу тек белгілі бір уақыт емделумен шектелмейді. Адамға жаңа дағдыларды қалыптастырып, оларды күнделікті өмірде сақтау және қажет болған жағдайда мамандардан көмек алу маңызды.

Еске сала кетейік, Павлодар облысында лудомания диагнозымен емделгендер саны 2024 жылы 57 адам болса, 2025 жылы 71 адамға жетті. Биыл орталықта 23 адам ем қабылдауда.