Біз Қазақстан клубтарының қалай өмір сүріп, қайта құрылып, жұмыс жүйесін қалыптастырып жатқаны туралы сараптамалық материалдар топтамасын жалғастырамыз, деп хабарлайды @Pavlodarnews.kz тілшісі.

Алғашқы материалда Қостанай «Тобылының» басқару моделін талдаған едік.

Бүгінгі назарымыз Қарағандыға ауысады. Қарағандылық «Шахтер» — өзіндік терең мәдениеті, шахтерлік мінезі және бай тарихы бар клуб. Оңай болмаған сынақтардан, Бірінші лигадағы «тазару» кезеңінен және басқару философиясын түбегейлі өзгертуден өткен қарағандылық «ұйқыдағы алып» Премьер-лигаға қайта оралуға дайын. Ал бұл жол павлодарлық менеджмент үшін дайын оқу құралы іспетті.

Бүгінде Қарағанды мен Павлодарды салыстырудың мәні ерекше. Екі өңірдің де футбол дәстүрі мықты, жанкүйерлері адал әрі Қазақстан футболындағы тарихи алыптар саналады. Алайда клубтардың дағдарыс кезеңдерін қалай пайдаланғаны түбегейлі өзгеше. Былтыр екі команда да элитаға шығу үшін күресті: павлодарлықтар жолы болды. Бірақ бұл жетістіктің ұзақ мерзімді нәтиже беретініне жауап беру әзірге қиын.

Павлодарда бұрынғы мемлекеттік басқару моделіне сүйеніп, клубты тез арада «жандандыруға» тырысқан тұста, бұл бір жылдың ішінде төрт бас бапкердің ауысуына және төрт ондыққа жуық футболшының ротациясына әкелді. Ал Қарағанды түбегейлі қайта құру жолын таңдады. Төменгі деңгейге түсу немесе бір саты төмендеу Қарағандыда трагедия әрі ақырзаман ретінде емес, клубтағы «генералды тазалықты» жүргізуге берілген сирек мүмкіндік ретінде қабылданды.

Қарағандыдағы ең маңызды өзгеріс басқару жүйесінде болды. Жобаға жеке инвестор құрылымының — Тимур Турловтың Freedom Holding компаниясының — келуі өңірлерге тән үйреншікті координаттар жүйесін түбегейлі өзгертті. Қарағанды клубы тікелей шенеуніктік басқарудың тәуекелдерінен арылды. Бұрын спорт саласына келген әр жаңа басшы штаттық құрылымды өзіне ыңғайлап қайта жазуға тырысатын.

«Шахтерде» қаражаттың жұмсалуына қатаң корпоративтік бақылау, ашық аудит және ұзақ мерзімді стратегия пайда болды. Инвестор ақшаны есептей біледі және салынған әр теңге үшін есеп талап етеді. Мұндай жүйеде бір маусым ішінде үш-төрт бапкерді дүрбелеңмен ауыстыру мүмкін емес — қаржылық бақылау мен директорлар кеңесі кадрлық шешімдердің тиімділігі үшін менеджменттен жауап талап етеді. Ал павлодарлық «Ертіс» ешкімге есеп бермейтін классикалық бюрократиялық модельмен бетпе-бет қалды: селекциядағы қателіктер үшін ешкім жеке қаржылық жауапкершілік арқаламайды.

Бірінші лигада «Шахтер» мақсатқа жету үшін «атақты» ойыншыларды жанталаса сатып алуға ұмтылған жоқ. Клуб нақты спорттық вертикаль қалыптастырды: түсінікті әрі талапшыл жаттықтырушылық концепцияны таңдады, тәжірибелі қарағандылық өзегін сақтап қалды және жас тәрбиеленушілерге шынайы мүмкіндік берді. Академия қайта құрылып, бүкіл облыс бойынша филиалдар желісі жасақталып жатыр. Қарағандыда футбол клубының спорттық инфрақұрылымын ауқымды жаңғырту жұмыстары жүріп жатыр. Негізгі мақсат — нысандарды UEFA-ның 4-санат стандарттарына сәйкестендіру.

Команда өзара байланыстарды қалыптастырып, күшті әрі өзіндік қарағандылық футбол стилін қалыптастыруға, ойыншылардың жеңімпаздар менталитетін қайтаруға уақыт пен кеңістік алды. Клуб Премьер-лигаға дайын әрі ұйымшыл механизммен оралғанда, қысқы трансферлік терезеде бірден 20 жаңа ойыншы алудың қажеті болмайды. Ал Павлодарда бұл жұмыстың кезеңі іс жүзінде аттап өтілді: команда құрылымдағы олқылықтарды сансыз трансфермен жабамыз деген үмітпен Премьер-лигаға «тәуекелге» лақтырылды.

Қарағандыда өздерінің кім екенін жақсы біледі. Еурокубоктардың топтық кезеңіне шыққан Қазақстандағы алғашқы клуб, елдің екі дүркін чемпионы — осы тарихи жад менеджментке талапты «тек қана төмен түсіп қалмау» деңгейіне түсіруге мүмкіндік бермейді. «Таразбен» қатар «кеншілер» Қазақстан футболы үшін кадр дайындайтын мектептердің бірі саналады. «Шахтер» ҚПЛ-ға клуб мәртебесін баспасөздегі даңғаза мәлімдемелермен емес, қаржылық тәртіппен, академияны дамытумен және алаңдағы тәртіппен дәлелдеу керектігін түсініп оралып жатыр.

Қарағандының тәжірибесі бір нәрсені анық көрсетеді: шынайы қайта өрлеу ғимараттың қасбетін бояудан немесе маңдайшадағы атауды өзгертуден емес, клуб бухгалтериясы мен басқару кабинеттеріндегі тәртіпті қалыпқа келтіруден басталады.

«Шахтер» көзге көріне бермейтін ауыр жұмысты атқарды. Бүгінде ол келесі маусымда ҚПЛ кестесінің жоғарғы бөлігіндегі жағдайды өзгертуге қабілетті, күшін ішке жинаған мықты жыртқыш секілді көрінеді.

Ал павлодарлық «Ертіс» бір нәрсені ақыры мойындауы керек: жүйелі инвесторларды тартпай және тәуелсіз қамқоршылық кеңес құрмайынша, отставкалар мен қарыздардың каруселі мәңгі айнала береді.