Өңірде жүздеген адам ойынға тәуелділік қаупімен бетпе-бет келуде, деп хабарлайды @Pavlodarnews.kz тілшісі. 

Қазақстанда ойынға тәуелділік мәселесі жылдан жылға өзектілігін арттырып келеді. Мамандардың айтуынша, лудомания тек қаржылық қиындықтарға ғана емес, адамның психикалық денсаулығына, отбасылық қарым-қатынасына және әлеуметтік жағдайына да айтарлықтай зиян келтіреді.

Павлодар облыстық психикалық денсаулық орталығының психологы Анна Сербинаның айтуынша, лудомания немесе ойынға тәуелділік – адамның құмар ойындарға деген бақылаусыз әуестігімен сипатталатын психикалық бұзылыс.

– Қарапайым қызығушылық пен тәуелділіктің басты айырмашылығы – адамның өзін-өзі бақылау қабілетінде. Егер адам кез келген уақытта ойынды тоқтата алса және оған шамадан тыс уақыт пен қаржы жұмсамаса, бұл жай ғана әуестік болуы мүмкін. Ал ойын өмірдің негізгі бөлігіне айналып, барлық ойды жаулап алса, бұл тәуелділіктің белгісі, – дейді маман.

Психологтың сөзінше, ойынға тәуелділіктің қалыптасқанын көрсететін бірнеше маңызды белгі бар. Олардың қатарында ойын туралы үздіксіз ойлау, бәс тігу көлемін ұлғайту, жеңілгеннен кейін де тоқтай алмау, жоғалтқан қаражатты қайтарып алуға ұмтылу, жақындарынан ойынға қатысты ақпаратты жасыру және қарызға бату сияқты жағдайлар кездеседі.

Мамандардың мәліметінше, аймақта тәуекел тобына көбінесе жасөспірімдер мен жастар, әсіресе 18 бен 35 жас аралығындағы азаматтар кіреді. Сонымен қатар, күйзеліске төзімділігі төмен, мазасыздық немесе депрессия белгілері бар адамдардың да тәуелділікке бейімділігі жоғары болады.

Анна Сербина ойынға тәуелділіктің қалыптасуына психологиялық факторлар елеулі әсер ететінін атап өтті.

– Көп жағдайда адамдар қаржылық жағдайын тез жақсартқысы келеді немесе күнделікті өмірдегі қиындықтардан қашудың жолын іздейді. Созылмалы стресс, жалғыздық, өзін төмен бағалау және күшті эмоцияларға деген қажеттілік те тәуелділіктің дамуына себеп болуы мүмкін. Бұған қоса, әлеуметтік желілер мен жарнаманың ықпалын да ескерген жөн, – дейді психолог.

Маманның айтуынша, ірі көлемде ұтылған адамдардың ойыннан бас тарта алмауы да психологиялық ерекшеліктермен байланысты.

– Адамдар көбіне жоғалтқан ақшасын қайтарып алуға тырысады. Олар келесі жолы міндетті түрде ұтамын деп сенеді. Бұл – кездейсоқтықты бақылауға болады деген жалған түсінік. Уақыт өте келе адамның миындағы марапаттау жүйесі өзгеріп, жаңа тәуекел бұрынғы шығындарды өтеудің жалғыз жолы болып көрінеді, – деп түсіндірді ол.

Психолог құмар ойындардың психикалық денсаулыққа тигізетін әсері өте ауыр болуы мүмкін екенін айтты. Лудомания мазасыздықтың күшеюіне, депрессияға, созылмалы күйзеліске, ұйқының бұзылуына, агрессияға және эмоционалдық сарқылуға алып келеді. Ауыр жағдайларда адамның суицидтік ойларға дейін баруы мүмкін.

Тәуелділіктің зардабы тек ойыншының өзімен шектелмейді. Маманның сөзінше, мұндай жағдайлар отбасындағы жанжалдардың көбеюіне, қаржылық қиындықтарға, сенімнің жоғалуына, ажырасуларға және балалардың психологиялық жағдайының нашарлауына себеп болады.

Соңғы жылдары онлайн-казино мен букмекерлік платформалардың кең таралуы мәселені одан әрі ушықтырған. Сарапшылардың пікірінше, смартфон арқылы тәулік бойы қолжетімділік, анонимділік, агрессивті жарнама және шотты оңай толықтыру мүмкіндігі жастар арасында ойынға тәуелділіктің артуына ықпал етіп отыр.

Психологтың айтуынша, тәуелділіктің бастапқы кезеңінде адам өздігінен ойыннан бас тартып, арнайы платформаларға қолжетімділікті шектеп, қаржылық бақылауды жақындарына тапсыра алады. Алайда тәуелділік тереңдеген жағдайда мамандардың көмегіне жүгіну қажет.

Қазіргі таңда ойынға тәуелділікті емдеуде когнитивті-мінез-құлықтық психотерапия, жеке және отбасылық кеңес беру, қолдау топтары, сондай-ақ қатар жүретін депрессиялық және мазасыздық бұзылыстарын емдеу әдістері қолданылады.

Анна Сербина ойынға тәуелді адамның туыстары да дұрыс әрекет етуі керектігін атап өтті.

– Туыстары адамның барлық қарызын өтей бермеуі керек. Қаржылық шекараларды нақты белгілеп, кінәлау мен қорлаудан аулақ болған жөн. Ең бастысы – адамды маман көмегіне жүгінуге ынталандыру және қажет болған жағдайда өздері де психологиялық қолдау алуы қажет, – дейді маман.

Психологтың пікірінше, лудоманияны ерік-жігердің әлсіздігі ретінде емес, кәсіби көмек пен емдеуді қажет ететін психикалық денсаулық мәселесі ретінде қарастыру маңызды.

Қазақстанда бұл мәселе мемлекеттік деңгейде қарастырылуда. Қазіргі уақытта елімізде 2024-2026 жылдарға арналған лудоманияға қарсы іс-қимыл жөніндегі кешенді жоспар жүзеге асырылып жатыр. Зерттеулерге сәйкес, жүздеген мың қазақстандық құмар ойындарға тұрақты түрде қатысады немесе ойынға тәуелділік белгілерін көрсетеді.