Сыр өңірінде көне домбыраға еуропалықтар қызығушылық танытты
тек шынайы ақпарат
қазрус
Правительство для бизнеса
Сыр өңірінде көне домбыраға еуропалықтар қызығушылық танытты 03.07.2022

Сыр өңірінде көне домбыраға еуропалықтар қызығушылық танытты

Сыр өңіріндегі Жетіасар қалашығынан кезінде табылған домбыраға ұқсайтын көне жәдігер еуропалық ғалымдарды таңғалдырып отыр, деп хабарлайды ҚазАқпарат тілшісі.

1973 жылы облыс аумағында Хорезм экспедициясы арнайы зерттеу шараларын жүргізген. Сол жұмыстар барысында Жетіасар қалашығында домбыраға ұқсайтын ұқсайтын дүние көзге түскен.

Кезінде көне қаладан табылған жәдігер жөнінде Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетініӊ Қазақстан тарихы кафедрасыныӊ аға оқытушысы, «Археология және этнография» ғылыми-зерттеу орталығыныӊ жетекшісі, PhD докторанты Әзілхан Тәжекеев айтып берген еді.

- Бұл жаңалық неге ұзақ уақыт бойы жарияланбай келді?

- Мен бұл жайында жақында білдім. Архивте қажетті мәліметтерге көз салып отырған едім. Сол сәтте домбыраға ұқсайтын дүние назарымды ерекше аударды. Аспапта қасқырдың суреті ойылып салынған. Қазақ шертер мен домбыраның қосындысын қоссаз деп атайды. Табылған аспаптың ұзындығы 65 сантиметрге жуық. Демек, бұл аспап қоссаз домбыра болуы мүмкін және оның ежелгі түрлері болғанын дәлелдейді.

- Аспап біздің замандағы төртінші ғасырға жатады. Егер осы деректі нақтылай алсақ, Сыр өңірінде домбыраның ежелгі нұсқасы табылды деген сөз. Оны бабадомбыра атауға негіз бар.

- Кезінде Моңғолиядан табылған шекті аспап біздің заманымыздағы VII ғасырға жатқызылған еді. Оған ғалымдар атадомбыра атау берген болатын. Ал мына қосмойынды аспап тарихы одан үш ғасырдай ерте уақытта созылады. Бұл жөнінде айтар пікіріңіз қандай?

- Осындай себептерге байланысты археологтар біздің өңірде табылған жәдігерді баба домбыра деуге толық негіз бар дейді. Мен бұл жөнінде ғылыми мақала жазған едім. Оған норвегиялық ғалымдар қызығушылық танытып, өз зерттеулеріне қосты.

- Осы жөнінде кеңірек мәлімет бере кетсеңіз.

- Аталған мақала 2019 жылы «Археологиялық қазба жұмыстарынан табылған көне музыкалық аспаптар» атты ғылыми жинағында жарияланды. Зерттеу мақаланы оқып шыққан норвегиялық доктор, ежелгі музыкалық аспаптарды зерттеуші-археолог Гьермунн Колльтвейт оған қызығушылық танытты. Қазақ тілінде жазылған мақаланы ағылшын тіліне аударуға рұқсат сұрады. Одан кейін өз зерттеулерінде пайдаланатынын айтты. Тақырыпқа байланысты екеуміз онлайн түрде пікір алыстық. Норвегиялық ғалым Қызылордада табылған жәдігерді Еуропада кең тараған ежелгі лира музыкалық аспабына біздің қоссаз домбыраның қатты ұқсайтынын айтты.

Содан кейін ол «Scientific journal» басылымында «Жібек жолы бойындағы технологиялардың трансфері: бұл ежелгі лира жаһандық болды» атты мақаласын жариялады. Ғалым «Қазақстан аумағынан табылған 1000 жылдан астам тарихы бар ішекті аспап Ұлыбританиядағы Саттон-Ху жерлеу ескерткішінен табылған аспаппен бірдей» деп атап өтті.

Артынша Израильдің «Haarets» газеті «Саттон-Ху көне лирасы 4000 шақырым қашықтықта Қазақстанда бірнеше ғасыр бұрын болған сияқты» атты мақала жариялады. Онда «алдымен кеме бөлшектері, содан кейін арфа деп қателескен Саттон-Ху кемесінің жерлеуіндегі лира аспаптың Азияда дамыған болуы мүмкін» деп жазды. Ал Англия газетінде «Қазақстанда табылған 800 жылдық лира Англиядағы ерте ортағасырлық әйгілі кеме қорымында табылған түрге сәйкес келетіндігі» айтылған.

Англияда орналасқан ерте ортағасырлық (б.з. 6-7 ғғ.) Саттон-Ху обалы қорымынан табылған лирадан біздің қоссаз домбыра (б.з. 3-4 ғғ.) бірнеше жүз жылға көне болып табылады. Әрине, алдағы зерттеу жұмыстары бұл тарихтың сырын ашады. Жәдігерлер біздің ел мен Еуропа арасында байланыс болғанын дәлелдейтін деректердің бірі деуге негіз бар.

Еске салсақ, бүгін қазақстандықтар Домбыра күнін атап өтуде.

Количество показов: 291

Возврат к списку

Pavlodarnews.kz АА материалдарын қолдану ережелері

Правительство для бизнеса

Жаңалықтар тізбегі

Павлодарда жеке компанияны заңсыз қылмыстық қудалау тоқтатылды
10:08 18.08.2022  17

Ресейдегі жазғы лагерьде балалар жаппай уланды
09:44 18.08.2022  20

Шарбақты ауданында Ресей азаматтығын алғанын хабарламаған әйел елден шығарылды
09:05 18.08.2022  36

Әлемде маймыл шешегін жұқтырушылар саны 20%-ға артты – ДСҰ
08:44 18.08.2022  31

18 тамызда Павлодарда күн ашық болады
08:04 18.08.2022  37

«Saryarqa samaly» газетінің ертеңгі санында: Екібастұз жылусыз қалмайды. Аузымыз аққа жариды
23:41 17.08.2022  33

Павлодарда журналистер арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы байқау ұйымдастырылады
23:15 17.08.2022  48

Павлодар облысында мобильді жәрмеңкелер оқушыларға мектепке дайындалуға көмектеседі
22:44 17.08.2022  55

Павлодарда сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру бойынша байқау өтеді
22:06 17.08.2022  62

Павлодарлықтар балалар алаңын жабдықтауды сұрады (ВИДЕО)
21:38 17.08.2022  60

Биыл Павлодар облысында бруцеллезбен ауырғандар саны артқан
21:08 17.08.2022  62

Бастапқы жарна 0%: Жеңілдетілген лизингпен алғашқы агротехника берілді
20:45 17.08.2022  53

Павлодардың солтүстік желілік ауданында жылы су қашан беріледі?
20:07 17.08.2022  67

Павлодарда екі мектеп күрделі жөндеуден өтуде
19:42 17.08.2022  66

Қазақстандықтар сапасыз жол туралы анонимді шағым түсіре алады
19:09 17.08.2022  64

Павлодарда салықшылар сыбайлас жемқорлық үшін сотталды
18:33 17.08.2022  61

Қазақстанның солтүстігінде күн салқындайды
18:08 17.08.2022  54

Тамызда Павлодар облысында қоғам тарапынан жол сапасы тексеріледі
17:32 17.08.2022  76

Қазақ сарбазының сүйегі туған еліне жеткізілді
17:08 17.08.2022  66

Павлодарда жігітті пышақтап тастаған бойжеткенге қатысты сот үкімі шықты
16:40 17.08.2022  105

Павлодар битумының кейбір үлгілері ұзақ уақытқа төзімділік сынағынан өтпеді
16:03 17.08.2022  66

Павлодар облысының үш қаласында сенбілік жәрмеңке өтеді
15:39 17.08.2022  86

Павлодарда қоғамдық жұмыстан қашқан нашақор жігіт қамауға алынды
15:01 17.08.2022  77

Еуропаның ең арзан 10 қаласы аталды
14:27 17.08.2022  77

Елімізде ең арзан ұн Павлодарда
13:34 17.08.2022  84

Суретшілер «Ертіс орманы» резерватында орман сұлулығын ақ қағазға түсіреді
13:28 17.08.2022  90

Павлодарда көшеде әйел адамның сырғасы мен алтынын ұрлап әкетті
13:05 17.08.2022  86

«Қызым қорқып қалды»: Павлодарлық тұрғын көмек сұрады
12:29 17.08.2022  106

Ислам ойындары: Павлодарлық спортшы жүзуден тағы қос медаль еншіледі
12:05 17.08.2022  94

Ішкі істер министрлігіне қарасты екі ЖОО басшысы жауапқа тартылды
11:35 17.08.2022  91

Tartyl Fest: Павлодарда қайда және қашан өтетіні белгілі болды
11:03 17.08.2022  106

Успен ауданында әкесінің қызметтік көлігін мініп кеткен мас жігіт ұсталды (ВИДЕО)
10:28 17.08.2022  102

Павлодар облысында COVID-19 жұқтырғандар саны тағы да артты
10:05 17.08.2022  121

Павлодар облысында «Volkswagen Golf» аударылып қалды
09:38 17.08.2022  124

Ломов - Ворушин көшелерінің қиылысы ашылды
09:12 17.08.2022  99

Мал дәрігерлерінің жалақысына 2023 жылдан бастап үстемақы қосылады
08:39 17.08.2022  116

17 тамызда Павлодарда жауын-шашын күтіледі
08:01 17.08.2022  103

Павлодарда көпқабатты тұрғын үйдің кіреберісіне ер адам дәрет сындырған
23:39 16.08.2022  133

Қытайда 2 миллионға жуық адам құрғақшылықтан зардап шегуде
23:06 16.08.2022  128

Әбілқайыр Сқақов Екібастұз сапары туралы жазды
22:48 16.08.2022  138

Май ауданында жылжымалы мектеп жәрмеңкесі өтуде
22:01 16.08.2022  128

Павлодарда «Summer k-pop star - 2022» байқауы өтеді
21:33 16.08.2022  170

Павлодарлық жастарға Президент жастар кадр резервінің жобасының артықшылығымен бөлісті (ВИДЕО)
21:13 16.08.2022  141

Павлодар облысында медиация келісімімен екі азаматтық іс тоқтады
20:39 16.08.2022  157

Қазақстандықтар қаржы жинақтарын қалай сақтағаны дұрыс – маман кеңесі
20:06 16.08.2022  135

Екібастұзда жылу беру маусымына дайындық және ЖЭО жағдайы талқыланды
19:36 16.08.2022  172

Ақсуда балаға қысым көрсету ісі бойынша тергеу басталды
19:14 16.08.2022  138

Павлодар облысында балаларға міндетті экскурсия енгізу ұсынылды
18:52 16.08.2022  185

Мәдениет министріне Мәшһүр Жүсіп тұрған үйдің маңында ашық музей жасау ұсынылды
18:04 16.08.2022  192

Министр Павлодар облысында. Жас авторлар жоғары марапатқа ие болады
17:36 16.08.2022  190

Қазақстанда электр энергия тапшылығы болуы мүмкін
17:08 16.08.2022  185

Павлодарда онкологияға шалдыққандар біржолғы әлеуметтік көмек ала алады
16:37 16.08.2022  161

Екібастұзда жаңа әкім тағайындалды
16:02 16.08.2022  179

Зорлық ісі: Павлодарлық дәрігерлер жасөспірім қыздың жағдайы туралы айтты
15:31 16.08.2022  189

Павлодарлықтар сауда орталығында меморган өкілдеріне сұрақ қоя алады
15:07 16.08.2022  153

Қазақстанда дизель өндірісі азайды
14:27 16.08.2022  177

Павлодарда ішімдікке сылқия тойған бикешке жарты млн теңгедей айыппұл салынды (ВИДЕО)
14:04 16.08.2022  180

Асхат Аймағамбетов ұлына мектеп формасын қанша теңгеге алды
13:45 16.08.2022  163

Павлодарда 2000-ға жуық тұрғын телескоп арқылы Сатурн мен Юпитерді тамашалады
13:05 16.08.2022  209

Испанияда орман өрті күллі Еуропаны шарпыды
12:42 16.08.2022  202